[Yönetmen] Wladyslaw Starewicz biyografisi, hayat hikayesi (1882~1965)

0
19

Wladislaw Starewicz-o zamanlar Polonya’nın bir parçası, şimdiyse Litvanya’nın başkenti olan-Vilnius’ta doğdu. Yerel Etnografya Müzesi’nin belgeselini yaparak sinema yaşamına başladı. İlk canlandırma filmi, yerel türlerin karanlıkta “canlı”olarak filme alınması mümkün olmayan gece çiftleşme ritüellerinin (koruma altına alınmış örnekler kullanılarak)yeniden yaratımı olan Valka Zukov rogachi’ydi. (Geyik böceği savaşı, 1910)

Starewicz, yaşamı boyunca kullanacağı temel tekniği ilk eğlence filmi Prekrasnya Lukanıda(Adil geyik böceği, 1910)ile geliştirdi;parmaklar gibi esneklik gerektiren kısımları telden yaptığı ve sabit kısımlar mantardan kestiği ya da alçıyla biçimlendirdiği, eklemli tahta iskeletleri olan küçük kuklalar yaptı. Bir terzi ailesinden gelen karısı Anna bunları pamukla doldurdu, deri ve kumaş giysiler dikti. Starewicz bütün kahramanları tasarlıyor ve bunlara uygun dekorlar yapıyordu.

Kısa süre sonra Moskova’ya taşındı ve böceklerin aslına uygunluğunun filmin acımasız mesajını güçlendirdiği, hayranlık uyandıracak denli korkutucu Çekirge ve Karınca’dan (Streközai i müraviei, 1911)eğlendirici Böceklerin Noeli’ne (Rozhdyestvo obitateli lyesa, 1912)kadar farklı canlandırmalar yaptı. En şaşırtıcı filmi Kameramanın intikamı’nda (Miest kinooperatöra, 1911), Bayan Böcek ressam çekirgeyle iş pişirirken, Bay böcek kabare sanatçısı Yusufçukla kırıştırır. Bay Böceğin eski aşığı kameraman-çekirge, Hotel d’Amour’da sevişen Bay Böcek ile Yusufçuk’u filme alır. Kameraman-çekirge, çektiklerini Bay ve Bayan Böcek’in hazır bulunduğu yerel bir sinemada gösterir;ortaya çıkan kargaşanın sonunda Bay ve Bayan Böcek hapishaneye düşer. İnsanların cinsel zaaflarıyla ilgili bu açık taslama, insanların en ciddi (hatta trajik)tutku olarak gördüğü cinselliği canlandıran böceklerin gülünçlüğüyle keskin bir hal alır:Bayan Böcek divanda aşığının gülünç kucaklayışını bekleyeni bir cariye gibi sırt üstü uzandığında(ki bu, 12 bacak ve 2 anten’in şehvetle hareket etmesini gerektirir :mrgreen: )öldüğü gibi. Sinematografik aygıtın, önceki sahnelerin canlandırma böceklerden oluşan bir izleyici önünde gösterilmesiyle doruğa ulaşan yansımalı temsili mesele metafizik bir boyut ekler.

Starewicz, Devrim’den sonra Rusya’dan ayrıldı ve 1920’de Fransa’ya yerleşip adını Starewitch olarak değiştirdi. Fransa’da, nükte ustalığının büyük bir heyecanla birleştiği 24 film yaptı:Muhteşem , Kentli Fare ile Köylü Fare(La rat de ville et le rat des champs, 1926)ya da sevimli, La voix du rossignol(Bülbülün sesi, 1923)gibi ahlaki fabllar;Anderson’ın Kurşun Asker’inin (La Petite Parade, 1928)buruk bir uyarlaması ve Büyülü Saat(L’Horlöge magique, 1928)gibi macera öyküleri;hayvanların hareket ve duygularını büyük bir incelikle aktaran uzun metrajlı Tilki Reynard(Le Roman de Renard, 1929/30’da hazırlanıp;1937’de piyasaya sürüldü)

1933’teki başyapıtı Maskot(Fétiche mascotte), filmlerin çoğunda rol alan ve yardım eden Starewicz’in kızları İréne ile Jeanne’in, oyuncak yaparak geçimini sağlayan bir anne ile canı portalak çeken hasta kızını oynadıkları canlı bir çekimle başlar. Yapma bir köpek olan Fétiche, kız için bir portakal çalmak üzere gece dışarı çıkar;fakat Paris’in tüm döküntülerinin bir sefahat aleminde olduğu, sarhoş içki kaplarının ölümüne çarpıştığı, yenmiş balıkların ve tavukların bir araya gelen kemiklerinin dans ettiği Şeytan’ın balosuna girer. Bir portakal alıp kaçmaya başlar;yırtık kağıtlar, sebzeler, oyuncaklar ve hayvanlardan oluşan bir gurup tarafından eve kadar kovalanır. Starewicz, işlek sokak trafiğini, çaldıkça şişip-sönen balon başlı saksafoncuyu, doruk noktasına çıkan çılgın, tuhaf kovalamacayı kullanırken René Clair’in kısa dadaist “Entr’acte”sini saygıyla selamlar. Starewicz olağanüstü görsel ayrıntıları, kıvrak ses kullanımıyla birleştirir;Fétiche’in ve Şeytan’ın seslerini inleyen müzik aletleri haline getirir ya da dünya dışı anlamsız seslere benzemesi için Şeytan’ın sözlerini tersinden söyletir.

Yararlanılan kaynaklar:
Holman, L. Bruce (1975), Puppet Animation ın the cınema, History and Technique.
Martin, Léona Béatrice ve Françoise Martin(1991), Ladışlas Starewitch.

Seçme filmler:
Valka Zukov rogachi (1910), Streközai i müraviei(1911), Miest kinooperatöra(1911), Rozhdyestvo abitateli lyesa(1912), L’Epouvanail(1921), Les grenouilles qui demarident un roi(1922), La voix du rossignol(1923), Le rat de ville et le rat des champs(1926), L’Horlöge magique(1928), La Petite Parade(1928), Le Roman de Renard(1937), Fétiche mascotte(1933)

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz