Yıldızlar hareket eder mi? Yıldızlar hakkında bilgi.

0
120

YILDIZLAR NİÇİN BİRBİRİNE GÖRE HAREKET ETMEZ GİBİ GÖRÜNÜR?

Yıldızlar da Güneş ve Ay gibi Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi nedeniyle, doğarlar ve ba­tarlar. Aylarca hatta yıllarca yıldızları izleseniz  birbirine göre konumlarını hiç değiştirmediklerini farkedersiniz. Biz yıldızların gökyü­zünde izdüşümlerini görürüz. Şim­di düşünün. Dünya Güneş’in etrafında bir yörünge hareketi ya­pıyorsa yıldızların gökyüzünde iz­düşüm görüntüleri birer elips çizmeli ve bu eliptik yeri değiştirme­nin donemi bir yıl olmalı. Yine Dunya’nın yörünge hareketi nedeniyle yakın yıldızlar büyük, uzak yıldızlar küçük eliptik hareketler yapmalı.

Yıldızların bu tür hareketler yap­tığı yaklaşık ikibin yıllık bir çabadan sonra, ancak 1838 yılında FW Bessel (1784-1846) tarafından göz­lenebilmiştir. Bu gecikmenin nedeni yıldızların bize çok uzak olması dolayısıyla çizdikleri eliptik hareketin çok küçük olmasıdır. Yıldızların bu tür hareketlerine paralaktik hareket denir. En yakın yıldız olan Proxima‘ nın paralaktik hareketi en büyüktür. Çizilen elipsin yarı büyük ekseni gökyüzünde sadece 0.76 açı saniyesidir işte bu nedenle yıldızların paralaktik hareketleri 1838 yılına kadar gözlenememıştır.  Aletlerimiz yeteri kadar duyarlı olsaydı veya yıl­dızlar bize yakın olsalardı, Dünya’nın yörünge hareketi nedeniyle, onların gökyüzünde elipsler çizdi­ğini görecektik. Bu hareketler sade­ce çok hassas teleskoplarla izlenebilmektedir.

Diğer taraftan aletsiz gözlediğimiz yıldızlar Samanyolu galaksisin­de yer alan 100 milyar kadar yıldız­dan Güneş’e oldukça yakın olan sadece 5-6 bin tanesidir. Galaksi­deki diğer yıldızlar çok uzak oldu­ğu için aletsız görünmez. Galaksi içindeki tüm yıldızlar (Güneş dahil) çok yoğun olan galaksi merkezi etrafında uzun dönemli dolanma ha­reketleri yaparlar. Örneğin Güneş’­in galaksi merkezine uzaklığı 27700 ışık yılı kadardır ve Güneş yöresindeki yıldızlar merkez etrafında 220 km/sn’lik hızla 200 milyon yılda bir kez tamamladıkları bir dolanma ha­reketi yaparlar. Her yıldız için bu hareketin hızı galaksi merkezinden uzaklığa bağlı olduğu için farklıdır. Bu hız farkları nedeni ile uzak yıl­dızlar sabit görünse bile yakın olanlar uzaktakilere göre zamanla az da olsa konum değiştirir. Yıldızların öz hareketi denen bu hareketler, yıl­dızlar genelde bize çok uzak oldu­ğu için ancak (10-15) yıllık duyarlı gözlemlerle fark edilebilir. Bu ne­denlerle kısa sureli gözlemlerde yıl­dızların birbirine göre hareket etlik­leri fark edilmez.

avatar
  Subscribe  
Bildir