[Tıp doktoru] William HARVEY kimdir, biyografisi, hayat hikayesi, buluslari (1578~1657)

0
16

HARVEY William 1578-1657 İngiliz Hekim
Varlıklı bir ailenin oğlu olan Harvey, Cambridge’deki tip eğitimini 19 yasında tamamladı, ileri eğitim görmek üzere İtalyaran Padua Kenti tip okulundaki kuralara devam etti. Bu okul, 300 yıl önce Mondino de başlayan ününü sürdürüyordu.

Harvey daha İtalya’dayken Galile’nin adı duyulmaya başlamşdı. Onun bilimsel yaklaşımını (deneycilik) Harvey de fizyoloji ve tıbba uyguladı. Sanetorius da arkadaşı Galile’den etkilenmiş ve onun yöntemlerini kullanmaya başlamıştı, fakat Harvey daha İlerdeydi
24 yasında Padua’daki eğitimini tamamlayıp İngiltere’ye döndü. Evlendi ve kısa sürede başarılı olan muayenehanesini açtı. Hastaları arasında Francis Bacon da vardı 40 yaşında saray hekimliğine atandı ve Birinci James ile Birinci Charles’e hizmet etti. Günlük hasta muayenelerinden artan zamanında araştırmalar yaptı. Saray hekimi olmadan önceki çalışmalarında 60 hayvanı kesip biçerek inceledi. Özellikle kalp ve damarlar üzerinde durdu. Aynı yıllarda Servetüs da kan dolaşımı üzerinde duruyor, fakat söyleyip yazdıkları deneye dayanmıyordu.

Harvey, kalbin kaslardan oluştuğunu ve büzülüp açılmalarda kanı alıp damarlara verdiğini deneyleriyle buldu. Yaptığı otopsilerle, kalbin üst odasıyla (kulakçık) alt odasını (karmak) ayıran kapakların tek yönde çalıştıklarını gösterdi. Kan, kulakçıktan karıncığa gidiyor, ters yönde dolaşmıyordu. Harvey’in Padua’daki öğretmeni Fabricus da loplar damarlardaki kapakları bulmuştur. Bu kapalar kanın kalbe gelmesini sağlıyor, ama ters yönde hareketi önlüyorlardı. Aslında toplar damarlardaki kapakları gören Harvey, atar damar kapakalrının durumunu akıl yürüterek bulmuştu.

Harvey atar damarları kalbe yakın bir yerden bağladığında kalbe yakın bölümünün kan ile dolup şişliğini gürdü. Fakat toplar damar bağlanınca damarın kalpten uzaktaki bölümü torbalandı. Bu iki deneyi bir araya getirince, Galen’in dediği gibi kanın aynı damar içinde gidip gelmediği,aksine akışın tek yönlü olduğu sonucuna vardı. Daha da İleri giderek bir saat içinde kişinin ağırlığının üç katı kadar kan pompalandığnı hesapladı. Kanın böyle bir hızla oluşturulması ve parçalanması Harvey’i çok şaşırttı. O halde, aynı kan kalpten atardamarlara ve sonra da toplar damarlara geçiyor ve sonuçta kalbe dönüyordu. Başka bir deyişle, kan kapalı bir devreydi, yani dolaşıyordu.

Bu konu üzerindeki ilk açıklamalarını 1816 yılında yapmaya başladı. Bulgularını ve bunları destekleyen verilerini Hollanda’da ucuz kağıda basılmış ve baştan sona imli hatalarıyla dolu 72 sahifelik küçük bir kitapta ancak iki yıl sonra yayınlayabildi. Kitabın bu durumuna karşılık, anlattığı deneyler açık, özlü ve iyi kaleme alınmıştı. Hele vardığı sonuçlar, tartışılamayacak kadar açıktı “Kalp ve Kanın Hareketleri Üzerine (Fxereitatio De Motu Cordis et Sanguinis) adını verdiği kitabı kısa bir süre sonra en önemli tıp klasiklerinden biri oldu.

Kimileri onun Nisan ayının birinde doğduğunu hatırlayarak bu yayını şaka sayıp güldüler öyle ya Galen i çürütmek, ancak bir latife olabilirdi. Bunun üzerine muayenehanesine kimse uğramaz oldu. Bulgu ve düşüncelerinin yanlışlığını göstermek İçin elifler tutan kitaplar yazıldı. Tüm yazarlar Galen’den söz ediyor, Harvey’in deneylerinden birini bile ele almıyorlardı, Harvey’e “dolaşıma adı takıldı ve acımasızca aşağılandı Çünkü bu yakıştırma. Latince argoda sirklerde sahte ilaç satanların adı ve şarlatan” kelimesinin karşılığı idi Harvey, elinden geldiğince bu tartışmalara katılmadı ve o günün anatomistlerinin böylece eğlenmelerini gülerek ve uzaktan izledi .Bütün bunlara rağmen. Birinci Charles. Harvey’e güvendi ve 1635 yılında 152 yasında olduğu abartılarak anlatılan Thomas Parr adlı birini kesip biçerek incelemesine izin bile verdi.

Harvey, yüzyıllar önce Aristo’nun da ilgilendiği, civcivlerin yumurta içindeki gelişmelerini de inceledi. Atık söyledikleri ve yazdıkları kabul ediliyor ve büyük bir saygı görüyordu. Nitekim ingiliz iç savaşlarını izleyen günlerde Birinci Charles hem tahtını hem basını kaybetti, fakat devrimciler kralın yakını olan Harvey’e dokunmadılar.

Harvey in yaşlanmaya başladığı günlerde hemen bütün hekimler kanın dolaştığı gerçeğini kabul ettiler Fransa’daki karşıtlarını da büyük etkisi olan Deskartes susturdu. Araştırmaları ve bilimsel gücü tamamen tanınan Harvey’e Hekimler Okulu başkanlığı teklif edildi fakat o yorgunluğunu ve hayatının geri kalanını huzur içinde geçirmek istediğini öne süzerek bu onuru geri çevirdi.

Dolaşım Kuramının geçerliliği Kanın atardamarlardan toplardamarlara geçtiğinin Kanıtlarımasına bağlıydı. Fakat bu Kan damadan arasındaki ilişkinin nerede olduğu bulunamadı Böyle bir soru sorulduğunda Harvey, her iki damar çeşidini gittikçe Küçülen damarlara bölünerek bir yerde artık gözle görülemeyecek boyuta indikleri cevabını veriyordu. Bu görüşün doğruluğunu mikroskop kullanma üstünlüğü olan Malpighi gösterdi. Fakat kesin Kanıtlar Harvey’in ölümünden ancak dört yıl sonra elde edilebildi.
Harvey’in küçük kitabı Galen’in dolayısıyla Yunan hekimliğinin sonu oldu. Bu nedenle Harvey bugünkü fizyolojinin kurucusu sayıldı.

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz