Sineklerden nasıl kurtula biliriz

0
17

Metronom Rolü Oynayan Genler

Bilim adamları bazen öyle şeyleri araştırıyorlar ki, insan şaşıp kalıyor. Drosophila türü sineklerde, erkeklerin dişileri baştan çıkarmak için kanatlarını tit­reterek “ şarkı söyledikleri” anlaşılmıştır. Bu titreşi­mi düzenleyen moleküler metronomlar araştırıldı. Sinekler­de ritmlerin genetiği üzerindeki araştırmalar yeni sa­yılmaz. 1971’de “ per” denen (periyod sözcüğünün kısaltması) mutantlar bulunmuştu; bunların günlük (sirkadyen) biyolojik ritmleri kısalmış, uzamış veya kaybolmuştu. Bu mutantların “aşk serenadı”nın da aynı şekilde değiştiği gösterildi: “ Sabah erken uyanan” sineklerde kanat titremeleri hızlanıyor, geç uyananlarda yavaşlıyor ve diğerlerinde düzensiz (aritmik) oluyordu. Birçok laboratuvar, kanat hızını belirleyen “metronom geni” belirledi. Kanatları dü­zensiz titreşen (yanı sevgililerine berbat aşk şarkı­ları söyleyen) sineklere, metronom gen nakledilin­ce (transgenesis), bunlar kaybettikleri ritmi kazan­dılar (her biri birer mini-Pavarotti oldu denebilir). Da­ha da fazlası nakledilen genin alındığı sinek türüne göre, gen nakli yapılmış sineklerin aşk şarkıları ya “çok ateşli” (“pop”çu sinekler) veya hüzünlüydü (senfonici sinekler). D.A.Wheeler ve arkadaşları, me­lez (hibrid) genler oluşturarak, şarkının değişmesi­ne neden olan gen bölümünü aradılar. Alınan sonuç şuydu: Şarkının değişmesine, metronom genin sen­tez ettirdiği proteindeki 4 aminoasidin değişikliği ne­den oluyordu. Mütasyonlarla her keresinde bir aminoasidi değiştirip gen nakli yaparak, serenada yol açan aminoasit bulunabilecek. Ne kadar ilginçtir ki, hem günlük (24 saatlik) ritmleri, hem de serenadın 30-60 saniyelik periyodlarını aynı metronom gen dü­zenlemektedir. Sineklerin aşk serenadı deyip geç­meyelim, erkek sinekleri en kötü kemancı (gıcırtı vir­tüözleri) durumuna getiren gen aşıları hazırlayarak, dişilerin bu erkeklerden kaçmaları sağlanabilir, bu­nun sonucu ise o sineğin üremesinin durdurulması, yani neslinin yokedilmesidir.

avatar
  Subscribe  
Bildir