Kuasar Nedir? Kuasar’lar hakkında bilmeniz geren her şey.

0
21

Quasar adı ile bilinen yıldızlar birbirine zıt özellikleri ile astronomları hayretten hayrete düşürmektedir. Quasar’lar en güçlü teleskoplarla bile açısal boyutlardan yoksun minik bir nokta olarak görülürler. Fakat her quasar galaksimizdeki 150 milyar yıldızın tümünün verdiği ışığın 100 katı kadar ışık saçar. Evrensel boyutlar yanında büyüklüğü hiç kalan bu “ateş böceği” güçlü radyo galaksi Cygnus-A kadar enerji saçar. Quasar’lar çok uzak yıldızlardır: evrenin gözlenebilen en uzak sınırlarında bulunurlar, dünyamızdan milyarlarca ışık yılı uzaktadırlar. Bir quasar’ın çapı ölçülmüş ve Güneş sisteminden büyük olmadığı anlaşılmıştır. Bu müthiş enerjinin kaynağı nedir? Neden evrende en uzak yıldızlar en güçlü elektromanyetik dalgalar saçmaktadır? Neden evrenin bu “kum taneleri” milyarlarca yıldızın oluşturduğu kümelerden (galaksi) daha fazla enerji saçmaktadır? Doğa buralarda hangi akıl almaz enerji yaratma yolunu seçmiştir? Bir noktada tüm araştırıcılar hemfikirdir bu enerji yalnız nükleer reaksiyonlardan doğmuş olamaz. Bu konudaki ilk bilimsel varsayım Sovyet astrofizikçisi Nikolay Kardaşev tarafından ilen sürüldü ve bütün dünyadaki bilginlerce kabul edildi. Galaksi’lerin merkezi sakin değildir, buralarda devamlı patlamalar, yıldız oluşumları ve yıldız çarpışmaları olur. Bu dev patlamalar supernovaların ve pulsar’ların (nötron yıldızları) dogmasına yol açar ve inter galaktik boşluklara enerji saçar. Fakat akademisyen Dr. Vitali Ginzburg ve fizik – matematik doktoru Leonid Ozernov bu hipotezin quasarlardaki müthiş enerjiyi açıklamaya yetmediğini gösterdi.

Einsteın’in İzafiyet teorisine göre kütleleri güneşin en az 2 – 3 katı olan yıldızlar genel çekim güçleri etkisiyle nükleer yakıtlarını yaktıktan sonra büzülmeye başlarlar, bu sırada yıldızın içinde “siyah delikler” meydana gelir, siyah delikler hiç ışık saçmaz, fakat son derece güçlü yer çekimi alanları vardır bu nedenle yakınlarından geçen bütün cisim ve ışınları derhal içlerine emerler. Eğer kütlesi güneşin milyonlarca katı olan böyle bir evrensel “canavar” bir galaksinin merkezinde yer alırsa büyük çekim güçleriyle yıldızlardan çıkan gazları bir araya toplar. Bu sırada ışık hızına yakın hızlarla siyah deliklere sürüklenmekte olan madde bu “genel çekim mezarlıklarında yok olmadan önce güçlü radyo dalgalarına dönüşür. Her şey bu görüşe uyar gibiydi, enerji seviyeleri bile. Ne var ki teorik fizikçi İgor Novikov siyah delikli quasar’larda maximum enerji’nın ultraviyole ve görünen ışık bantlarında olması gerektiğini kanıtladı, oysa quasar’ların maximum enerjisi enfraruj bantlarında idi. Yine bir çelişki ortaya çıkmış demekti Fakat Ginzburg ve Ozernoy’un araştırmaları evrenin bu sırrını oldukça çözdü. Her galaksi de milyarlarca yıldız bir gaz yayar, genel çekim güçleri bu gazın galaksi merkezinde toplanmasına yol açar 100 milyon yıl kadar sonra bu gazlar bir milyar güneş büyüklüğünde bir süper yıldız şeklini alır. Bu süper yıldız kendi etrafında döner ve kuvvetli bir manyetik alan gösterir. Hesaplara göre böyle bir süper yıldız bu iki özellik olmasaydı quasar ışıma şartlarında ancak 10 yıl yaşayabilirdi, iç fırtınaları ise bir milyon yıl kadar sürerdi. Bu iki özellik nedeniyle bu süper yıldıza manyejoid veya rotator denmektedir. Doğa bu kadar uzun yaşayan bir rotator’u nasıl yarattı? Tabi bu ‘alet”in epeyce karmaşık bir işleyiş ritm’i vardır. Dönen süper yıldızın dönüş ekseni ile manyetik eksem aynı değildir (bu iki eksen bir açı yaparlar) Plazma halindeki madde dönen süper yıldızın ekvatorundan uzağa doğru akarken çok güçlü radyo dalgalarına dönüşür. Enerji kaybeden quasar yassılaşır Quasar’ın fırtınalı dönemi bir termonükleer patlama ile son bulur, quasar maddesi bütün galaksiye dağılır. Quasar’ların bu şekilde doğuşu 100 milyon yıllık aralarla tekrarlar.

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir