Kitabın tarihi gelişimi, geçmişi, kitabın tarihçesi.

0
28

Tarihi gelişimi içinde bir kitabı meydana getiren başlıca iki unsurdan bahsedilebilir. Bunlardan birincisi muhteva. İkincisi de muhtevayı madde olarak tesbit eden kısımdır. Özellikle geçmişte kitabın maddesini meydana getiren elemanların temim ve kullanım güçlükleri dolayısıyla sadece muhteva unsurundan ibaret, ezberlenen ve sözlü olarak nesilden nesile intikal eden kitapların varlığı bilinmektedir.
Ancak devamlı surette araştırmak ve kendini yenilemek durumunda olan insan “yazı malzemesi” diyebileceğimiz unsurları bularak ve geliştirerek kitap kavramına yeni boyutlar kazandırmıştır. Önceleri düz yüzeyli taş parçaları, kemik parçaları, ağaç kabuklan gibi tabi olan yazı malzemeleri kullanılmış; ancak, yazı faaliyetinin artması, “üzerine yazılan” yem maddelerin aranmasına yol açmıştır. Bunla; arasında tahta, hayvan postlarının iç tarafları sayılabilir. “Kendisi İle yazılan” maddelerin ilk örneklerinden biri ise “kan”dır. Bunun bir anane olarak toplum içinde devamını, kurban kanından bilhassa çocukların alnına parmakla işaret konulması şeklinde günümüzde de görüyoruz. Böylece “kendisi ile yazılan” malzemenin ilk örneğini de “parmak” oluşturmaktadır. Bu arada çeşitli zorluklar nedeniyle üzerine yazılan yeni malzemelerin aranmasına devam edilmiştir. Bu arayış sonunda Mısır’da kullanılmaya başlanan papirüs, kitabın gelişmesinde çok önemli bir yer işgal eder Saplarından hazırlanan şeritler dokunarak yüzeyler oluşturulur, bunlar bir özel mayi ile muamele edilerek yapıştırılır ve üzerine yazılmaya hazır hale getirilirdi. Yazılı parçalar birbirlerine yapıştırılarak uzar, bunlar bir sopaya raptedilerek sarılıp rulo haline getirilirdi. Papirüsten yapılan ilk kitaplar böyle rulo halindedir. Meşhur İskenderiye Kütüphanesi bu kitaplardan oluşmuştur.
Daha sonra Anadolu’da, o devrin kültür merkezlerinden biri olan Bergama’da “parşömen”in kullanıldığını görüyoruz. Koyun derisinin işlenmesi neticesinde elde edilen parşömenin iki yüzü de kullanıldığı gibi, katlarımaya da müsaitti. Böylece papirüsten yapılan rulo kitaplar yerine, parşömenden yapılan daha kullanışlı kitaplar oluştu. Bu dönem, kağıdın bulunması ile sona erecektir.
Halen devam etmekte olan kağıt devri, kitapta sanat unsurlarının ve bu arada ciltçiliğin ortaya çıkıp gelişmesine zemin hazırlamıştır. Kağıt devrinde, kitap imalınde en mühim merhale baskı tekniğinin bulunuşu ile gerçekleşmiştir. Bu arada basma kitaplar yanında el yazma kitapların imali de devam etmiştir. Bugün için yazma kitap bir merak ve sanat gayreti ile vücut bulabilmektedir; kitap denildiğinde akla basma kitap gelmektedir. Kitaba bağlı sanat faaliyetlerinin bir diğeri de kaligrafi (hat) dir Bunun yanında kitaplarda tezyini sanatların da yer aldığı görülür (tezhib, minyatür vs.).
Bugün kütüphanelerin asıl materyalını teşkil eden kitap için uluslar arası standart bir tarif yoktur.
Ancak UNESCO, kitabı süreli yayınlardan ayıran evrensel bir istatıstikı tanımı teklif etmiştir: “Süreli olmayan 48 veya daha fazla sayfalı yayınlar kitaptır”. Türkiye UNESCO’nun tesbıt ettiği bu hususu dikkate almamış ve bir yapraktık, iki sahifeltk metni de kitap kabul ederek, buna göre işleme tabı tutmuştur.

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz