Kara tahta ekonomisi neyi ifade eder? Ronald Coase teoremi

0
17

1991 Nobel Ekonomi Ödülü

1991 Nobel Ekonomi Ödülü, İn­giliz Ekonomisti Ronald Coase’a ve­rildi. R.Coase, en ünlü makalesini 1937’de yazmıştı; “Şirketin Niteli­ği”. Bu makaleye göre şirket organizasyonunun ana görevi, ticari iş­lemlerin fiyatını düşürmek olup pi­yasaya zorla fiyat kabul ettirmek de­ğildir.
R.Coase’nin hayatı Londra Eko­nomi Okulu ile Chicago Üniversite­si arasında geçti. Bu değerli ekono­mist, Adam Smith ve A.Marshali ayarındadır. “Tutucu” olmaktan çok “klâsik”tir. Coase, bugünkü ekonominin dogmacı ve basite indir­geyici eğilimlerini eleştirmiştir. Ona göre “ekonomi bilimi”nin esası be­lirsizlik, karmaşıklık ve dalgalanma­lardır. Bu nedenle çok az matema­tik kullanır; bunun yerine kavramlar, kelimelerin anlamları ve insanlar arası yokedilemez iliş­kiler üzerinde durur. Getirdiği 3 ana kural şunlardır: “Kara tahta ekonomisi” , “ticari işlemlerin fiyatı” ve “hukuka dayanan ekonomi”.

Kara tahta ekonomisi veya “havada duran dünyanın ekonomisi” şunu ifade eder: Ekonomistler her şeyi soyul ve yapmacık modellere oturtmak isterler; bu modellerde ger­çek ancak bir “ bahane” olarak bulunur. Bu nedenledir ki, bu gibi ekonomistlerin öğütleri havada kalır; gerçeklik üze­rinde hiçbir etki yapmaz. Coase piyasayı ve firmayı oldukları gibi kabul eder ve büyük bilim­sel bir alçakgönüllülükle şunu be­lirtir; Ekonominin hareketli (dina­mik) karmaşıklığı karşısında, eko­nomik önlemlerin etkisi sınırlıdır. Ticari işlemlerin (transaksiyon) fiyatı teorisi 1970’lerde önce sürül­müştür; ancak bunun temelleri 1937’deki makalede mevcuttur. Fir­manın işi, arz ile talep arasında pi­yasa fiyatını belirleyen mekanik bir karşılaşma sağlamaktan ibaret de­ğildir. Firma yetkileri paylaştırır, aktiviteleri akılcı bir yola kanalize eder ve fiyatları düşürür. Firmanın ilk işi ticari işlemlerin süresini kı­saltmak ve fiyatını azaltmaktır. Ekonomi ancak bu şartlarla, piya­sa ilişkileriyle firma ilişkilerini bir birine uydurmak sanatı olur.

R.Coase’in ekonomiye üçüncü katkısı “hukuka dayanan ekonomi’dir“. Firmalar arası iyi ilişkilerin garantisi yasalar ve yönetmeliklerdir. Piyasa ekonomisinde ilk kural toplumsal sorumluluktur. Coase, endüstride çevre kirliliğini azaltmada ve dürüst olmayan rekabeti önlemede yasaların önemine değinir. Coase, sonunda “özel fiyatlar’la, “toplumsal fiyatları” denkleştirmeyi başarır (Caose teoremi).

avatar
  Subscribe  
Bildir