Havadan dünyanın döndüğünü görebilirmiyiz?

0
112

17. yüzyıl Fransız yazarlarından Cyrano de Bergerac satirik “Ay İmparatorluklarının Tarihi” adlı yapıtında şöyle bir olaydan sözeder: Bir gün deneyler yaparken kendini havaya uçmuş bulur, saatler sonra tekrar yere indiğinde hayretler içinde kalır: çünkü Fransa yerine Kanada’ya inmiştir! Yazar kuşkusuz şöyle düşünmüştü: kendisi havada iken Dünya doğuya doğru dönmüş ve böylece Dünya‘ya iniş noktası daha batıya kaymıştı.
Ne güzel değil mi?
Vapurmuş, trenmiş ne uğraşacaksın, bin balona, çık göğe, bekle birkaç dakika, bekle ki gideceğin yer sana doğru gelsin! Şimdi kendi kendinize sorunuz: bu olabilir mi? Balonla göğe yükselen insanlar Dünya’nın döndüğünü görebilir mi? Ne yazık ki bu bir hayaldir. Çünkü göğe yükselmekle Duya’dan ayrılmış olmayız. Atmosfer Dünya’nın bir parçası olarak Dünya ile birlikte dönmektedir. Eğer Atmosfer Dünya ile birlikte dönmese idi havaya yükseldiğinizde Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesinden doğan rüzgar bizi yaşatmazdı. Şöyle ki en hızlı tayfunların (siklon) hızı 144 km/saat iken dünya rüzgarının hızı 828 km/saat olacaktı! Yani Dünya rüzgarının yanında tayfunlar meltem kalırdı. Balon hareket etse de etmese de bu korkunç rüzgar etkisini gösterirdi. En sakin havada bile, 100 km/saat hızla giden bir motosikletçinin karşılaştığı rüzgarı bir düşünün. Havada 828 km/saat hızla giden bir uçaktan başınızı çıkarırsanız acaba ne olur? Fakat Atmosfer olmasaydı bile Fransız yazarlarının hayal ettiği olay gerçekleşemezdi, çünkü fizikde eylemsizlik (Inertia) diye bilinen bir olay sonucu, dönen Dünya’dan ayrılsak da Dünya’nın dönme hızı ile hareket etmeye devam ederdik ve örneğin Ankara’dan balonla yükseldikten sonra tekrar yere inmek istesek yine Ankara’ya inerdik. Durum şuna benzer: hareket halindeki bir trende havaya zıplayan bir insan tekrar aynı yere düşer. Gerçi Dünya’dan ayrılan insanın hızı bir teğet. Dünya’nın hızı ise bir yay üzerinde ölçülür, fakat küçük zaman aralıklarında bu fark önemli değildir.

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz