Gregoryen Takviminin Tarihçesi

0
15

Gregoryen Takvimi

Bugün ülkemizde de uygulanan Gregoryen takvimin, 16. yüzyıl so­nunda Avrupa’da bazı ülkeler tara­fından kabul edilmesine yol açan neden, Jülyen takvimde kabul edi­len 365,25 günlük yılın, dönence yı­lından uzun olmasıydı: Dönence yılı gerçekte 365,25 gün değil, 365,242199 gün olduğundan Jülyen takvimdeki (yılda yaklaşık 11 daki­ka 14 saniyelik) bu hata birikerek binbeşyüz yılda yaklaşık 10 güne ulaşmıştı. Yani 16. yüzyılın sonlarına kadar Avrupa’da “uzun” bir takvim kullanılıyordu.

Kilisenin, takvimin düzeltilmesi­ne yönelik çabaları 1563’te, Trente Konsili’nin Papa III. Paulus’u bu konuda yetkili kılmasıyla resmen başladı. 1582’de, Papa XIII. Gregorius, İtalyan hekim ve gökbilimci Aloysius Lilius’un geliştirdiği planı kabul etti. Gregoryen takvim refor­mu olarak bilinen bu düzeltme iki öğeyi içeriyordu. Bunlardan birinci­si Jülyen takvim yılı uzun olduğun­dan, artık yıl uygulamasında deği­şiklik yapılması ile ilgiliydi. Jülyen takviminde 400 yılda 100 artık yıl vardı; yeni uygulamayla 400 yılda 97 artık yıl olacağı kabul edildi. Yani bir yıldaki ortalama gün sayısı 365,25’ten 365,2422’ye düşürüldü.

Bunun gerçekleştirilmesi için ise, dörtyıize tam olarak bölünemeyen yüzyıl başlarındaki yılların artık yıl sayılmaması kararlaştırıldı. Yani, 1600 ve 2000 yılları artık yıl olacak, ancak 1700, 1800 ve 1900 yılları ar­tık yıl sayılmayacaktı.

Gregoryen takvim reformunun ikinci öğesi ise takvimin on gün ileri alınmasıydı. 4 Ekim 1582’yi izleyen gün 15 Ekim 1582 olarak ilan edildi.

Kullanılan takvimin uzun olma­sına karşın ileri alınmasının altında dinsel bir neden yatıyordu. Yeni ar­tık yıl düzenlemesi, üç bin küsur yıl boyunca bahar ılım noktasının aynı tarihe gelmesini, yani mevsimlere uygun bir takvimin kullanılmasını sağlayacaktı. Ne var ki, Hiristiyan kilisesinin en önemli yortusu olan Paskalya, bir yandan Ay’ın evreleri­ne öte yandan da bahar ılımına da­yanan karmaşık bir yönteme göre hesaplanıyordu ve İ.S. 325’te topla­nan İznik Konsili’nde bahar ılım noktası 21 Mart olarak kabul edil­mişti. Sırf bu nedenle, takvimlerde­ki tarih on gün ileri alındı. Gregor­yen takvimi ile yapılan tarih değişikli­ği Avrupa ülkeleri arasında bile tak­vim günlerinin karışmasına yol açtı.

Örneğin, İspanya’da Miguel de Cer­vantes 23 Nisan 1616 günü, takvim reformunu henüz kabul etmemiş olan İngiltere’de ise William Sha­kespeare aynı tarihte – ama gerçekte on gün sonra – öldü.

avatar
  Subscribe  
Bildir