Gıda kaplarındaki zehirler neler?

0
24

Genel bir tanımlamayla, doğadaki sat killerin, ya da bunlann diğer elverişli katkı maddeleriyle karıştırılması suretiyle hazırlanan özel blleşimli ve farklı nitelikli hamurların çeşitli yöntemlerle biçimlendirilmesi, çömlekçi ürünleri, fayans, pekişmiş çini, vitreuschina ve porselen gibi gruplara aynlan seramik ürünlerin elde edilmesine yarar.
Biçimlendirilen ürünler, daha sonra belirli bir sertlik ve dayanıklılık kazanmaları için hamur yapılanna uygun sıcaklıklarda pişirilir. Ancak, bu çeşit eşya, gözenekli ve su geçirgendir Bu haliyle her tür kullanıma elverişli olmadığından, seramik yüzeylerin sır adı verilen bir çeşit İnce cam tabakasıyla kaplanması gerekir.
Sırlar, kurşun bileşikleri ve bu işe uygun diğer ergitici anorganik metal oksitleri kanşımıyla hazırlanan bir grup silikat bileşikleridir. Kullanımda kolaylık, temizlik ve eşyaya verdiği sertlik ile dayanıklılığı arttıran sırlı yüzeyler genellikle, ticari değerin yükseltilmesi ve malın çok daha cazip ve çekici hale getirilmesi amacıyla değişik renk ve dekorlarla süslenirler. Emaye kap-kacak ile cam eşya süslemelerinde de tıpkı seramik boyalannda olduğu gibi, yüksek sıcaklıklara dayanıklı, parlak ve canlı renklerin oluşumunu kolaylaştıran en elverişli boyama maddesi olarak, tek başlarına şiddetli birer zehir etkisi gösteren kurşun ve kadmiyum bileşikleri kullanılır. Bu bileşiklerle hazırlanmış boyalı yüzeylerin kullanıcı ile doğrudan ilişkileri, insan sağlığı yönünden dikkatle gözlemlemeyi gerektirir.
Kurşundan çok daha zehirli olan kadmiyum, ağır karaciğer ve böbrek bozuklukları yanısıra, damar sertliği, kansızlık (anemi), kanser, çocuklarda gelişim bozukluğu gibi hastalıklara neden olur.
Ne yazık kİ,gerek teknik ve optik, gerekse oluşturduktan rakipsiz güzellikteki görünüm nedeniyle, bugün için kurşun ve kadmiyum bileşiklerinin kullanımından vazgeçilmesi söz konusu değildir. Sorun, bu ağır metallerin çeşitli koşullarda ve değişik miktarlarda gıdalarla temas halinde çözünür ol-malandır. Yapılan araştırmalarda, örneğin sır-üstü dekorlu bir Çin porseleninde asitliği yüksek gıda maddeleri teması sonucu 100 mgr kurşun çıkışı saptanmıştır. Yine 1.6 It’lik bir Ispanyol içki (Sangria) kabında ise 2,16 gr kurşun çözünmesi görülmüştür. Bir kap içinde çözünürlük miktan bu boyuta ulaştığında, aynı kaptan içilen her çeyrek litre içki ile birlikte maksimum 338 mgr kurşunun hıssedilmeksizin zevkle yutuluyor olması, sanırız konunun önemini daha da arttırmaktadır.
Yüksek sıcaklıkta çok hoş görünümlü kırmızı renkleri oluşturan kadmiyuma gelince; metal kap-kacağın emaylanması-na son derece uygun bir ağır metaldir. Kaplann gıdalarla teması sonucu çözünmeye uğrayan kadmiyum miktan düşük düzeyde kaldığı sûrece sorun yoktur. Bu bir kalite sorunu olduğundan ancak laboratuvar araştırmalan ile belirlenebilir. İleri teknolojiye sahip ülkelerde, özellikle halkın beslenmesi ile İlgili ithal ve yerli malı gıda maddelerinin yanısıra. el ve dudak teması olan sofra ve mutfak eşyasının da sağlık koşullarına uygunluk derecesi yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından çok sıkı ve titiz bir şekilde, uzun ve zahmetli bilimsel yöntemlerle denetim altında tutulmaktadır. Böylelikle, belirtileri ve zararlı etkileri kısa dönemlerde gözle görünmeyen, hatta dış görünümüyle kullanıcıda en ufak bir kuşku ve tereddüt uyandırmayan çok çekici mal ve eşyanın, halk sağlığı açısından uzun dönemlerde doğuracağı dönülmez zararlar önlenmeye çalışılmaktadır.

Prof.Dr. Tülin AYTA

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz