Fibroz plak nedir? Aterom nedir? Hangi organlarda enfaktusa rastlanır

0
20

Fibröz Plak (Aterom) Nedir?
(Tıpta plak, kabartı demektir).

Fibröz plak, arterin iç yüzünde inci görünümün­de bir kabartıdır ve ilerlemiş ateroskleroz belirtisidir.
Bunlar karın aortunda, koroner arterlerde ve boyun arterlerinde 20-30 yaş arasında görülmeye başlar ve yaşla giderek artar. Fibröz plaklar küçük mezarlara benzetilebilir: Mezarın içinde ölü hücreler ve yağdan (kolesterol) oluşan bir lapa (Grekçe aterom, lapa demektir), üstünde ise düz kas hücreleri, makrofajlar ve kollajen lifler vardır. Fibröz plak, damarı daraltır.

Bir gün ölü, mezarını terkeder; yani ölü hücreler ve yağ lapası kana boşalır (bu sırada kolesterol embolusları oluşur; yani damarın uç bölümü yağla tıka­nır) kalan boşluk bir yaraya (ülser) dönüşür. Bu ya­raya kalsiyum çöker (mezara taş dikilir gibi); böylece damar çeperi sertleşir. Arterler kurşun boru sert­liğini alır: aort yumurta kabuğu gibi kırılır hale gelir. Arterin iç yüzünün kayganlığı bozulduğundan pıhtı oluşur; pıhtıya tıpta trombus denir. Pıhtıdan kopan parçalar damarın uç dallarını tıkar: buna da embolus denmektedir. Pıhtılar, arterin beslediği organda doku ölümüne (nekroz) yol açarlar; buna enfarktüs adı verilmiştir. Aslında enfarktüs her organda olabi­lir: Beyin, akciğer, kalp (miyokard), dalak, böbrek, bağırsak vb. Hepsinde ortak olan nokta, organı bes­leyen arterin tıkanmış veya çok daralmış oluşudur; bu, genellikle o arterin içinde ateroskleroz nedeniy­le oluşan bir pıhtı sonucudur. Damar iç tabakası al­tına kanama oluşu da arteri tıkayabilir. Enfarktüs, da­mar tıkanması sonucu doku ölümü (nekroz) demek­tir. Ölen doku dirilmez; fakat vücut ölü dokuyu bağ dokuyla onarır ve doku ölür, organ yaşar. Ancak bu iyileşme sırasında hasta ölüm tehlikesi içindedir (özellikle miyokard enfarktüsünde); organ, iyileşse bile görevini tam yapamaz. Aterosklerozun damar elastik dokusunu tahrip etmesi sonucu arter geniş­ler ve uzar. Uzama arterin yılankavi oluşuna, geniş­leme anevrizma denen ve sonunda yırtılan balonlaşmalara neden olur. Damarın pıhtıyla daralması ise beslediği organın küçülmesine yol açar (atrofi).

avatar
  Subscribe  
Bildir