Eski Türk Takvimleri. Selçukluların Güneş Takvimi

0
9

 Takvim-i Celali

Bu takvim adını, Selçuklu Sulta­nı Celaleddin Melikşah’tan alır. Dü­zenlenmesindeki amaç, Jülyen ya da Gregoryen takvimlerininkiyle ay­nıdır: Mevsimlerin doğru olarak gös­terilmesi, başka bir deyişle bahar ılım noktasının her yıl aynı tarihe denk düşmesi.

Melikşahın isteği üzerine düzen­lenen bu takvimi hazırlayan kurulun üyeleri arasında ünlü şair ve mate­matikçi Ömer Hayyam da bulunu­yordu. Takvim, Jülyen takviminin yanı sıra yine bir güneş takvimi olan İran Yezdicerd takvimi incelenerek hazırlandı. Yeni yılın ilk günü olarak bahar ılım noktası seçildi. Celali takvimin başlangıcı olan 15 Mart 1079 tarihinin ılım noktası olarak saptanmasında hangi ölçümlerin esas alındığı bilinmiyorsa da Ptoleamaios’un yaptığı ölçümlerin kulla­nıldığı sanılıyor.

Olağan yılları 365 gün olan bu takvimde nasıl bir anıklama yönte­minin kullanıldığı tam olarak bilin­miyor. Ancak, 15. yüzyılda, gökbi­limci Uluğ Bey’in belirttiğine göre, bu takvimde 62 yılda 15 artık yıl vardı, bu ise dönence yılına göre, 10.000 yılda 2,65 gün hata veriyor­du. Artıklama yöntemi gerçekten Uluğ Bey’in aktardığı gibiyse. Celali takvim, bugün kullandığımız Gre­goryen takvimden bile daha az ha­tayla sonuçlanıyordu. Ne var ki, Uluğ Bey’in söz ettiği artıklama yöntemi, Celali Takvim’de kullanıl­dığı ileri sürülen yöntemlerden sa­dece birisidir. Başka kaynaklara gö­re, 70 yılda 17; 33 yılda 8 ya da 128 yılda 31 artık yıl gibi yöntemlerin de kullanıldığı belirtilmişti.

avatar
  Subscribe  
Bildir