Dr. TEMEL ÇAKALOZ Biyografisi, hayat hikayesi, buluşları.

0
43

Türk araştırmacısı TEMEL ÇAKALOZ. 1951 yılında İstanbul Fen Fakültesinden mezun ol muştur. Bir süre sanayide çeşitli yerlerde çalıştık tan sonra, Ege Üniversitesine asistan olarak girmiştir. 1958 yılında İstanbul Fen Fakültesinde «İzoterm Destilasyonunun Esasları» konulu birinci doktorasını. 1962 Manchester College of Science and Technology‘de yaptığı ikinci doktora İzlemiştir. 1963 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi öğretim kadrosuna katılmış, University of Mary-land (USA)‘da «Kütle Transferi» konusunda doktora ötesi bir çalışma yapmıştır. 1967 de Orta Doğu Teknik Üniversitesinde Assos Prof ‘lüğe atanan Temel Çakaloz’un Türkiye içinde ve Türkiye dışında Özellikle Kütle Transferi konusunda 12 neşriyatı vardır. Araştırmacı, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu tarafından desteklenen yedi proje üzerinde çalışmaktadır.
1. Kolemanit Cevherinden Arseniğin Ayrılması.
2. Filtre Çamurundan Notral Yağ Tasfiye Toprağının Geri Kazanılma Tekniği ve Ekonomik Analojisi.
3. Kalsine Koiemanitten Yeni Bir Metodle H»BO* Üretimi.
4. Tinkal Mineralinden Boraks Elde Edilmesi,
5. Kalsinasyon Yoluyla Borik Asistan Bor Triokslt Üretimi.
6. Sodyum Perborat Liretimi (elektrolitik yolla).
7. Pamuk Çekirdeğinden Düfüzyon Batarya unda Pamuk Yağı Elde Edilmesi.
Bu çalınmaları, teknolojide yeni araştırmalar olarak niteleyebiliriz
Bu sayıda; bu projelerden «Kolemanıt Cevherinden Arsenik Ayrılması» özet olarak verilecek
tir.

KOLEMANİT CEVHERİNDEN ARSENİK AYRILMASI
Kolemanitten arseniğin ayrılması problemi Türkiye ekonomisinde önemli bir yer işgal etmektedir. Kolemanitten elde edilen boraksta arseniğin belirli bir limitte bulunması gerektiğinden, cevher de bulunan arsenik oranında mümkün olduğu kadar az olması istenmektedir.

Genel olarak pratikte demir, kobalt, wolfram v.b cevherlerden arsenik ayrılmasında mekaniksel ayırma, flotasyon, katı akstrakslyon veya kalsinasyon metodları kullanılmaktadır. Cevherde bulunan arsenlkll bileşikler çapı birkaç mikron tane büyüklüğe kadar dağılmışsa veya kenetlenmiş ise kalsinasyon metodu tercih edilmektedir.
Hisarcık kolemanlt numunesinden alınan kefitte. Realgar ve orpiment halindeki erienizin cevher içinde büyük bir kısmının bir mikron büyüklükte dağılmış olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle kalsinasyon işleminin aydınlatılmasına Önem verilmişti.r Bundan başka ön denemelerden elde edilen sonuçlardan kalsmasyonun 400 derece celsius geçmemesi gerektiğinden, en uygun kalsinasyon işleminin akışkan yataklı kalsinasyon (fluldized bed calclnation) sisteminde gerçekleştirilebileceği meydana çıkmıştır. Akışkan yataklı kalsinasyon cihazlarının endüstride kullanılması yakın zamanlara rastlamaktadır. Bunların diğer kalsinasyon cihazlarına Üstünlüğü. Kalsinasyon bölgesindeki ince taneli maddelerin homojen bir karışma rejiminde kalsine edilmesi ve İstenilen sıcaklığın bütün kalsinasyon bölgelerinde sabit tutulabilmesidir.

Pilot tesis ile yapılan akışkan yataklı kalsinasyon denemelerinde arseniğin kolemanitten ayrılmasına etkin olan faktörlerden kalsinasyon süresi ve cevherinden parça büyüklüğü incelenmiş ve diğer değişkenlerden, kalsinasyon atmosferindeki oksijen oranı hakkında kalitatif bilgiler verilmiştir.

CİHAZ ANLATIMI :
Başlıca iki kısımdan İbarettir
Akışkan yataklı kalsinasyon kolonu sistemi ve gaz devresi bağlantısı.
Akışkan Yataklı Kalsinasyon Kolona :
23 cm. İç çapında ve 200 cm, yüksekliğinde iç içe geçmiş 2 saç silindirden yapılmıştır, iki silindir arası asbest ile izole edilmiştir. Izgaranın altında (B) yanma odası bulunmaktadır. Yanma, hava gazı ile temin edilmektedir Yanma odasının cidarı kilden yapılmış bir silindir ile izole edilmiştir. Izgara (B) delik açıklığı 1 mm, ve 2 mm, olan saçtan yapılmıştır. Yatağa açılan iki pencere vardır. Bunlardan biri yatağın İç kısmının aydınlatılmasında diğeri ise gözetleme ve cevher besleme için kullanılmıştır

Siklon Sistemi ve Gaz Devresi Bağlantısı :
Çaplan 35.20 ve 12 cm, olan üçlü bir siklon serisidir (C). Kalsine olmuş cevherin yanma gazlan İle sürüklenen partiküllerini büyüklüklerine göre tutmaya yarar. En küçük siklonun çıkışı 8 m*/dak kapasiteli bir aspiratörün emişine bağlıdır. Yanma gazlarının geçiş hızı bir orifismetre ita ölçülmüştür. Aspiratörün Çıkışı akışkan yataklı kalsinasyon kolonunun yanma odasına verilmiştir. Bu çıkış yolu üzerinde sisteme CO.- beslemesi yapan bir tüp ve su buharı girişi konulmuştur.

İŞLEM VE ÖLÇUMELER
1 kg cevher, sıcaklığı 400*C dolaylarında tutulan yanma gazları İle temasa gelecek şekilde akışkan yatağa sari edilir. Bu sıcaklıkta cevher önce billur suyunu kaybederken kendi kendine ufalanır. Bunun sonucu olarak 10 dakika içinde akışkan yatak şartları teessüs eder. Gaz akımı 4 m/dak. lık bir hıza ayarlanır. Kalsinasyon süresi sonunda ısıtma durdurulur. 8 m’/dak, gaz akımı hızında gaz ile birlikte sürüklenen kalsine olmuş cevher partikülleri siklon sisteminde tutulur. Yeni bir şarj yapılır. Kalsinasyon süresince gaz devresine belirli miktarda su buharı ve CO2 beslemesi yapılarak yanma gazlarının kompozisyonu bir miktar değiştirilebilmiştir.
Yanma gazlarının kompozisyonu Orsat Analizi ile aydınlatılmıştır. Bazı denemelerde cevherle birlikte sodyum klorür ve toz kömür kullanılmış ve arseniğin ayrılmasına etkileri kalltalif olarak incelenmiştir. Her şarjın sonunda akışkan yataklı ızgara üzerinde biriken safsızlıklar (silis gibi).

şarj borusundan uygulanan basınçlı hava ile dışa riya atılmıştır Böylece saflandırma işleminde katlsinasyon ile birlikte yürütülmüştür. Cevher ve üründeki arsenik miktarı Gurzeit, Bor miktarı ise, titrasyon metodu İile tayin edilmiştir. Kalsinasyonda cevherin verimi, safsızlığa bağlı olarak, susuz madde üzerinden % 90-94 arasında derişmektedir

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz