Chufa bitkisi nedir, kullanım alanları nelerdir. Chufa hakkında bilgi.

0
18

Ülkemiz, beslenme ve giyim açısından önemli birçok tarım ürününü, kendisi üretebilen nadir ülkelerden biridir.
Ancak, beslenmemizde karbonhidratlar ve proteinlerin yanında önemli bir yeri olan yağ üretimimiz, kendi ihtiyacımızı karşılamadığı gibi, ithalatı da her geçen yıl artmaktadır. Yağlar, bitkisel ve hayvansal olmak üzere başlıca iki kaynaktan elde edilmektedir. Hayvansal yağ üretimim artırma olanaktan daha sınırlı olduğu ve son yıllarda yapılan araştırmalarla bitkisel yağların vücudumuzun metabolizma faaliyetlerindeki rolü açıklığa kavuşturulduğu için, bütün Dünya ülkeleride yağ bitkilerinin üretiminin arttırılmasına çalışılmaktadır.

Ülkemizde bitkisel yağlar başlıca ayçiçeği, pamuk ve zey imden elde edilmektedir. Halen kültürü yapılan susam, haşhaş, aspır, kolza, yer fıstığı, soya gibi bitkilerin yağ üretimimize katkılan azdır. Bir taraftan mevcut yağ bitkilerinin üretimini arttırmak, diğer taraftan ülkemizin değişik iklim koşullarında yetişebilecek yem yağ bitkilerini ülke tarımına kazandırmak, tarımcıların önemli görevlerinden birisidir.

Yapılan araştırmalardan, Chufa’nın vatanının Akdeniz Bölgesi olduğu ve her iki yarım kürenin ılıman iklim kuşağına yayıldığı, Mısır’da eskiden beri tarımının yapıldığı, ayrıca Kafkaslarda, ABD’de İspanya ve Fransa gibi Güney Avrupa ülkelerinde az miktarda üretildiği öğrenilmektedir. İsrail’de de Chufa üzerine araştırmalar yapılmaktadır
Chufa, 70-90 santim boyunda, otsu yapıdadır. Bir ocakta 40-150 kadar kardeş, beher biktide de 20-200 kadar yumru oluşmaktadır. Yumrular 1.5-2.5 santim uzunluğunda, silindir şeklindedir 2000 yılından beri bilinen Chuta’nın birçok dilde adının geçmesi de ilginçtir. Bu isimlerden bazılarının Türkçe karşılıkları şöyledir: Yerbademı, sartistiği, venüsotu, şeh vetolu, şekerbitkısi, sultan bitkisi…

Chufa yumrularından çeşitli alanlarda yararlanılmaktadır. Batı Afrika’da çiğ veya pişirilerek yenir. Tadından dolayı fındık veya badem yerine kullanılır. Chufayı çiğ olarak yiyenler, badem, fındık veya ceviz tadında olduğunu söylemişlerdir. Özellikle Almanya gibi birçok ülkede, kahveye tad verici olarak kullanılmakta ve aranmaktadır. Chufa yumrularının besleyici özelliği yanında cinselliği artırıcı yönüne de değinilmekte, kemik ağrılarında, bal ile karıştırılarak yenmesi öğütlenmektedir.

Chufa yumrusunda % 20-27 dolayında yağ, % 15-20 şeker (sakkaroz), % 25-35 nişasta, % 5-6 ham protein, % 5-8 mineral madde ve % 12-15 dolayında da ham selüloz bulunmaktadır.

Chufa yağı iyi bir yemeklik yağ olup, zeytinyağından bile, üstün olduğu belirtilmektedir. Yanma noktasının yüksek olması (247C°) nedeniyle hintyağı gibi makinelerde kullanılmaktadır.

İspanya’da kahveye, dondurmaya katılmakta, içkilerde kullanılmaktadır.
Bu ülkede ayrıca Brandy adındaki içkinin doğal özünü oluşturmakta kullanılmakta ve presle yağı çıkanldıktan sonra, elde edilen yağsız una süt ilave edilerek tüketilmektedir.
Japonya’da pirinçten yapılan, biraya benzeyeni bir çeşit içki, chufa yumnjlarından da yapılmakta, tındık tadındaki yumrular, ham ya da kavrularak yenmektedir. Yumrulardan önce de belirtildiği gibi, hayvanların piliç ve domuzların beslenmesinde de faydalanılmaktadır. Yapraklarının yem olarak taze ve kuru ot halinde birçok çayır bitkisinden daha fazla kalori verdiği bildirilmektedir.

Chufanın ömrü, doğal yetişme alanlarında çok yıllıktır. Ancak, kışı çok soğuk geçen yerlerde yıllıktır. 1000 metre kare yerden (dekardan) 500 ila 1200 kilo yumru alındığı belirtilmektedir.
Yumrular, söküldükten sonra doğal hava koşullarında kolaylıkla kurumaktadır. Korunması, çimlenmesi kolaydır. Tek sorun yumrularının hasadındaki zorluktur. Bunun için de yerfıstığı hasadında kullanılan hasat makinesından yararlanılabilir.
Temennimiz, kolay üreyen bu bitkiden yakın gelecekte özellikle yağ ve nişasta bitkisi olarak faydalanılmasıdır.

Prof. Dr. Kamil İLİSULU

Kimler Neler Demiş?

Bildir
avatar
wpDiscuz