BERGAMALI GALENOS kimdir? Bergamalı Galenos biografisi

0
31

BERGAMALI GALENOS

Tarihte Bergamalı Galenos olarak bilinen bu büyük bilginin adı, Yunancada Klaudios Galenos, Latincede Claudius Galenus olup Islâm dünyasın­da ise Calinus olarak tanınır.
Kendisine hekimlerin imparatoru, Şeyhü’s- Seyadile (hekimlerin babası), ilk spor hekimi, de­neysel fizyolojinin kurcusu gibi sanlar verilmiştir.

İbni Ebi Üseybia (Bir Arap bilgin Galenos’un eser­lerini Fransızcadan Arapçaya çevirmiştir), onu “etibbai’l-kibari’l-muallimin (tıp bilginlerinin en bü­yüğü)” diye nitelemiştir.

M.S 129-131’de. senato üyesi, matematikçi ve yetenekli bir mimar olan Nikon’un oğlu olarak Ber­gama’da doğdu. Bu nedenle tarihte Bergamalı Galenos olarak bilinir. Tıp eğitimini Bergama, İz­mir, Korinthos ve İskenderiye’de yaptı. İzmir’de ün­lü hekimlerden Pelops ile düşünür Albinus’tan dersler aldı. İskenderiye’de Stratonicus ve Aeschrion’dan ders almayı sürdürdü. Anatomiyi ünlü Heraclianus’tan öğrendi.

Galenos’un yaşadığı çağda, ölü insanlar üze­rinde çalışma kolay olmadığından, anatomi çalış­malarını köpek, domuz, keçi ve maymunlar üzerinde yapıyordu. Hayvanlar üzerindeki diseksiyon ça­lışmaları ile anatomi bilgisini artırdı. 157 yılında Bergama’ya geri döndü Gladyatör­lerin başhekimi oldu. İnsan yapısı hakkındaki bilgi­lerini gladyatörler okulunda genişletti. Dağ başın­da bulduğu bir sporcunun iskeleti, ona kemikler hakkında yeterli bilgiyi sağlamaya yetti. Seyircile­rin bozulmaya başlayan uyumsuz yapıları ile glad­yatörleri karşılaştırdı ve sürekli beden hareketleri­nin sağlıklı yaşam için zorunluluğu sonucuna vardı. Buna dayanarak bilinçli beden hareketleri ile fizyoloji ve tedavi ilişkisini kuran ilk tıp doktoru oldu ve bugünkü spor hekimliğine öncülük etti.

161 yılında Roma’ya gitti. Diğer hekimlerin iyileştiremediği hastaların tedavisini üstlendi. Hekim­likteki bu başarısı, diğer meslektaşları arasında kıskançlık yarattı. İmparator Aurelius, kendisini peynir perhizi ile iyileştiren Galenos’u saray hekimi olarak atadı Kendisine armağan ettiği madalyona da şunları yazdırdı “Romalıların imparatoru Auerelius’tan hekimlerin İmparatoru Galenos’a”.  168 yılında ani bir kararla Bergama’ya geri döndü. Ancak 169 yılında imparatorun çağrısı üze­rine tekrar Roma’ya gitti. Commodus’un özel hekimliğine getirilen Galenos’un, bundan sonra Ber­gama’ya bir daha dönüp dönmediği net değildir.

Galenos’un tanımlamalı anatomi çalışmalarının temeli, basit yapılı hayvanlara dayanır özellikle berberi şebeği üzerinde incelemeler yapmıştır. Bu hayvanın insanlarla kimi ortak özelliklerinin bulun­ması iyi bir gözlemci olan Galenos’u insan anato­misi üzerinde çalışmaya yöneltti.

Kas ve kemikleri ayrıntılı inceledi. Kafa sinirleri­nin yedi çiftini ve kalp kapakçıklarını tanımladı. Toplardamar ve atardamar arasındaki farkları sap­tadı. Atardamarın hava değil, kan taşıdığını göste­rerek 400 yıllık yanlış inanışı yıktı.

Canlı hayvanların iç organları üzerinde deney­sel çalışmalar yaparken, gırtlaktan çıkan sesleri beynin denetlediğini göstermek için gırtlak sinirini bağladı.

Tüm bunlara karşın Galenos, kanın vücutta do­laştığını farkedemedi. İnsan sağlığının kan, safra, kara safra ve irinli iltihap (balgam-tükrük) olarak adlandırılan dört vücut sıvısı arasındaki dengeye bağlı olduğuna inanıyordu.

Galenos’un tıp ile ilgili görüşleri “Galenızm” ola­rak kabul edilir. Galenos fizyolojisi, 1400 yıl boyun­ca tıp alanındaki etkisini sürdürdü.

M.S. 199-201 yıllarında öldüğü kabul edilen ün­lü hekimin 500’den fazla eseri vardır. Eserleri önce 1525’te Venedik’te 5 cilt olarak basıldı. 1821’den 1833’e dek Leipzig’de 20 ciltlik bölümü yayınlandı. Fransızcaya Darenberg tarafından 1854 yılında yalnızca hekimlikle ilgili dört cildi çevrildi. 9. yüzyıl­da 129 yapıtı da Arapçaya kazandırıldı. Döneminde iyi bir hekimin iyi bir düşünür olma­sı gereğiyle kendisini iyi yetiştiren Galenos, ilaç te­davisinin öncüsü sayılabilecek sistematik sınıfla­malar da yaptı.

Eczacılığın simgesi olan yılanlı sütun, Berga­ma’da Asklepion’daki görevi sırasında doğmuştur. Galenos’un yapılmış İlaçları ve müstahzarları Roma’da çok tutuluyordu.

Galenos’tan, günümüze 83 tür ilaç yapımının miras olarak kaldığı kabul edilir.

avatar
  Subscribe  
Bildir